همزمان با ازسرگیری عملیات نظامی آمریکا علیه ایران و پاسخهای ایران به این حملات، مصر و کشورهای خلیج فارس تحرکات هماهنگ جدیدی را آغاز کردهاند که به گفته منابع دیپلماتیک آگاه روزنامه «الاخبار»، هدف آن «مهار تشدید تنشهای شعلهور، جلوگیری از لغزش منطقه به سمت یک رویارویی فراگیر، و همچنین تدوین برنامههای اضطراری مشترک برای مقابله با پیامدهای فوری جنگ» است.
روزنامه الاخبار نوشت: همزمان با ازسرگیری عملیات نظامی آمریکا علیه ایران و پاسخهای ایران به این حملات، مصر و کشورهای خلیج فارس تحرکات هماهنگ جدیدی را آغاز کردهاند که به گفته منابع دیپلماتیک آگاه روزنامه «الاخبار»، هدف آن «مهار تشدید تنشهای شعلهور، جلوگیری از لغزش منطقه به سمت یک رویارویی فراگیر، و همچنین تدوین برنامههای اضطراری مشترک برای مقابله با پیامدهای فوری جنگ» است.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: این منابع میافزایند که تماسهای مصر و کشورهای خلیج فارس در مرحله کنونی بر اعمال فشارهای سیاسی و دیپلماتیک هماهنگ در واشنگتن متمرکز است تا «از ورود مستقیم تلآویو به جنگ جلوگیری شود»؛ سناریویی که طرفهای منطقهای نگران هستند موجب «باز شدن جبهههای متعدد شود که بعدها کنترل آنها دشوار خواهد بود».
بر اساس این گزارش، دیدگاهی که قاهره و برخی پایتختهای خلیج فارس دنبال میکنند، بر بازگشت به اجرای مفاد تفاهمنامه میان طرف آمریکایی و ایرانی و ازسرگیری مذاکرات استوار است؛ زیرا آن را «امنترین و عملیترین راهحل برای حفظ ثبات منطقهای» میدانند.
در شرایطی که تحولات اخیر بر دیدارهای میان عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، و محمد بن زاید، رئیس امارات، در ساحل شمالی مصر طی روزهای گذشته سایه افکنده بود، منابع میگویند «شدت و خطرناک بودن تحولات جاری» باعث شد بن زاید سفر خود به مصر را نیمهکاره رها کرده و سریعاً به امارات بازگردد تا «بحران را مستقیماً مدیریت کرده و اقدامات را با متحدان منطقهای و بینالمللی هماهنگ کند».
در سایه این وضعیت آمادهباش، قاهره بهشدت تلاش میکند مانع رسیدن درگیری به «نقطه بدون بازگشت» شود؛ بهویژه با توجه به ارزیابیهایی که به تصمیمگیرندگان مصری ارائه شده مبنی بر اینکه اگر عملیات ادامه یابد و دامنه اهداف حملات گسترش پیدا کند، ممکن است اوضاع به سناریوهای «فاجعهبار» منجر شود.
با وجود این نگرانیها، منابع میگویند ارزیابی مشترک مصر و کشورهای خلیج فارس همچنان یک «پنجره امید باریک» را باز نگه داشته است؛ پنجرهای که به تحولات «داخل آمریکا، از جمله مسائل سیاسی و انتخاباتی، در کنار فشارهای اقتصادی» مرتبط است؛ عواملی که ممکن است واشنگتن را در ورود به یک جنگ فرسایشی طولانیمدت مردد کند.
همچنین منابع میگویند کشورهای خلیج فارس پیامهایی به دولت آمریکا ارسال کردهاند مبنی بر ضرورت جلوگیری از گسترش دامنه درگیری، با توجه به «تأثیرات ویرانگر آن بر بازارهای جهانی انرژی و تجارت بینالمللی» و همچنین نگرانی جدی مصر از احتمال فلج شدن تردد دریایی در کانال سوئز.
با این حال، منابع میگویند با وجود «ملاحظات و نگرانیهای قاهره نسبت به گستره عملیات نظامی آمریکا که از پایگاههای خلیج فارس علیه خاک ایران انجام میشود»، گفتوگوهای مصر و کشورهای خلیج فارس بر «هماهنگی نظامی مستقیم برای مقابله با هرگونه حملات تلافیجویانه احتمالی از سوی تهران یا گروههای همپیمان آن علیه زیرساختها، تأسیسات نفت و گاز یا نفتکشهای انرژی در خلیج فارس» متمرکز بوده است.
بر اساس این منابع، قاهره در همین چارچوب متعهد شده است «حمایت نظامی و اطلاعاتی برای تأمین نیازهای دفاعی و فنی ممکن کشورهای خلیج فارس بهصورت فوری» ارائه کند.
اردن نیز ظاهراً از دایره هماهنگیهای مصر دور نیست؛ زیرا منابع از تماسهای «سطح بالا» میان قاهره و امان خبر میدهند که تمرکز آن بر «تأمین نیازهای حیاتی اساسی و زنجیرههای تأمین برای تضمین امنیت غذایی در صورت آسیب دیدن حملونقل زمینی و دریایی» است.
این منابع اضافه میکنند که امان «درخواستهای مشخصی را به طرف مصری ارائه کرده است که قاهره با انعطاف بالا در حال بررسی آنهاست، اما به دلیل حساسیت شرایط کنونی، این درخواستها محرمانه نگه داشته شدهاند».
همچنین طبق گفته یک مقام ارشد نظامی مصری که با روزنامه «الاخبار» گفتوگو کرده است، در ساعات اخیر «تحرکات گسترده و سفرهای اعلامنشدهای از سوی هیئتهای برجسته نظامی و امنیتی کشورهای خلیج فارس به قاهره و دیگر پایتختهای مهم منطقه انجام شده است»؛ سفرهایی که هدف آنها «بازبینی طرحهای دفاع هوایی، حفاظت از سواحل و بررسی پیچیدهترین سناریوهای میدانی» بوده است.
در همین چارچوب، منابع از احتمال سفر گسترده عبدالفتاح السیسی به کشورهای خلیج فارس در آینده نزدیک خبر میدهند؛ سفری که ادامه دو سفر اخیر او به بحرین و قطر خواهد بود و هدف آن «ایجاد موضعی عربی واحد» با شورای همکاری خلیج فارس است؛ هرچند همچنان تنش خاموش و اعلامنشدهای در روابط مصر و کویت وجود دارد.
این رویکرد همچنین در اتخاذ یک گفتمان سیاسی و رسانهای «سختگیرانهتر در قبال تهران» منعکس شده است؛ البته همراه با حفظ مسیرهای بازگشت، از طریق دعوت به خویشتنداری و بازگشت به مسیرهای دیپلماتیک.
